Warmteterugwinning Oranje Nassau Kazerne

In 1990 is het monumentale hoofdgebouw van de Oranje Nassau Kazerne in Amsterdam (1814) getransformeerd naar een gebouw waar gewoond en gewerkt kan worden. Woonstichting De Key heeft er 146 wooneenheden en 3.000 m2 bedrijfsruimte gerealiseerd. De destijds aangebrachte installatietechniek krijgt nu een revisiebeurt. Voor de nieuwste voorzieningen ‘verwarming en ventilatie, met warmteterugwinning’ leek in eerste instantie geen plek in het gebouw te zijn. Maar door slimme installatietechnische oplossingen is die ruimte toch gevonden.

OranjeNassauKazerne1

In de voormalige Oranje Nassau Kazerne zijn (al in 1990) bedrijfsunits en woningen ondergebracht. Nu was een revisiebeurt voor de installaties nodig (foto: De Key).

Woonstichting De Key is opdrachtgever voor de renovatie van de installatietechniek. Daarbij heeft de corporatie de neuzen van alle partijen in dezelfde richting weten te krijgen zowel voor de noodzakelijke ingreep alsook de financiële middelen. Na een intensief voortraject werd groen licht gegeven voor de ingreep. Daarop heeft Henk van Goor van Uniek InstallatieAdvies uit Nijkerk in nauwe samenwerking met Annemieke van Gorkom-Jansen, projectleider bij De Key, talloze opties doorgeworsteld om tot een praktische oplossing te komen. Bij de eerste concrete uitwerkingen is vervolgens ondersteuning ondervonden door Gasservice Noordholland en Zehnder-J.E.StorkAir. Het complex was uitgevoerd met individuele WTW-units en cv-installaties, een cv-ketel in combinatie met vloerverwarming. De verbrandingsluchttoevoer van de cv-ketels was aangesloten op de ventilatieluchttoevoerleiding van de WTW-installatie. Uitgangspunten voor aanpassing was onder andere om de overlast van de werkzaamheden voor de bewoners te beperken en een veilige technische oplossing te maken.

Proefopstelling

In de gekozen oplossing zijn de schachten eerst gedeeltelijk open gemaakt. Uitdaging hierbij waren de isolerende korrels waarmee de schachten waren volgestort. Ook bleek dat er geen ruimte was in de schachten voor extra kanalen. De oplossing werd gevonden door de gebruiksfunctie van de bestaande ventilatietoevoerkanalen in de schacht te veranderen naar een RGA/LTV-systeem. Ofwel een verbrandingsluchttoevoerkanaal waarin nieuwe flexibele rookgasafvoerslangen voor de individuele cv-ketels worden aangebracht. Tegelijkertijd is in het schalmgat bij de trappenhuizen ruimte gevonden om nieuwe collectieve ventilatiekanalen aan te brengen. Op deze manier is in het monumentale pand een goed functionerend gescheiden systeem gerealiseerd.

Kookluchtjes

Bij het oude balansventilatiesysteem kwamen onder andere kookluchtjes in andere woningen. De afgevoerde ventilatielucht werd klaarblijkelijk onder bepaalde omstandigheden gemengd met de aangevoerde verse lucht. Dat vormde ook een risico op het aanzuigen van rookgassen. In de schachten was ten behoeve van de ventilatie een groot toevoerkanaal en afvoerkanaal opgenomen, met daarnaast de rookgasafvoer van de individuele cv-ketels, alsmede de rioleringsbeluchting. Henk van Goor: ‘Afgezien van de kookluchtjes, werkte ook de balansventilatie niet goed; er werd onvoldoende ventilatielucht gemeten. Bovendien bleek dat bij het vervangen van de cv-ketels in 2007 niet voldoende was gekeken naar de bestaande rookgasafvoer. Je moet deze bij vervanging van cv-ketels altijd controleren. Verbindingsringen kunnen bijvoorbeeld uitdrogen. Ook de rookgasafvoer moet een keer worden vervangen. Voorts zijn toen in alle woningen CO-melders opgehangen.’ Er is in het verleden veel onderzoek gedaan naar oplossingen voor de problematiek. ‘Nu is gekozen voor een grootscheepse aanpak. Daarbij hebben we in de schachten gekeken, alle leidingen zijn onderzocht en we hebben ook de werking van de terugslagkleppen meegenomen. Op basis van die bevindingen is gekozen voor een goed functionerend gescheiden CV- en WTW-systeem (WHR930) van J.E.StorkAir. Echter, zomaar even ventilatieroosters aanbrengen in de gevel of een extra ventilatie-unit op het dak zetten, dat kan natuurlijk niet bij een monument. Er moest plek worden gevonden voor een pakket nieuwe ventilatie- en rookgasafvoerleidingen.’

Lumineus idee

De propvolle schachten, de beperkte ruimte bij de tussenvloeren en de aanwezige plaatstalen ondervloeren noopten tot inventieve oplossingen. ‘We kwamen toen gezamenlijk op het lumineuze idee om de rookgasafvoer te ontkoppelen en zo dicht mogelijk bij de individuele ketels te houden. Door het kanaal van de luchttoevoer in de schacht op te offeren, kunnen we daarin de slangen voor de rookgasafvoer aanbrengen. In de entreehal is in het trapgat ruimte om een nieuwe centrale verticale ventilatietoevoer te realiseren, met een aangepaste nieuwe ventilatiedakkap voor toevoerventilatielucht. Uiteraard voldoen de extra kanalen in het trapgat aan alle brandweereisen. De luchttoevoer kan vanuit het trappenhuis en via de verlaagde plafonds worden gekoppeld aan de ventilatiesystemen van de woningen die aan de entree liggen.’

Test via proefstrang

De slimme oplossing biedt veel voordelen: de schachten hoeven niet helemaal te worden opengemaakt, de installateurs hoeven niet door vloeren heen en er is minder werk in de woningen, dus minder overlast voor de bewoners. Toch betekent het nog steeds een complexe installatie voor de monteurs van Gasservice Noordholland uit Purmerend. Vanaf 6 mei 2013 zijn de eerste installaties aangebracht en eind van dit jaar moet het installatiewerk af zijn. Henk van Goor besluit: ‘We hebben vooraf het systeem via een proefstrang getest, alle leidingen zijn schoongemaakt en er zijn doorlopend uitvoeringscontroles. Er is maar één conclusie mogelijk: de gekozen oplossing is inventief en het functioneert weer zoals het moet.’

Propvolle schachten

 De aanwezige schachten in het gebouw zaten propvol kanalen; daar  kon geen leiding meer bij.

 

 

Ventilatietoevoer door schalmgat

 In het schalmgat bij de trappenhuizen is plek voor de nieuwe centrale  ventilatietoevoer.

 

 

Luchttoevoer uit trappenhuis naar woning

 De nieuwe luchttoevoer vanuit het trappenhuis is gekoppeld aan de  ventilatiesystemen van de woningen.

 

 

 

 

Bron: Renovatie Totaal magazine nr. 3 juni 2013